Methodiek

Eigenheid als vertrekpunt voor je muzikale ontwikkeling
Een kerngedachte van de methodiek van Speel Jezelf is ‘leef van binnen uit’. Door middel van Leervraag, Talent en Draak krijg je autonomie over je leren, leer je je eigenheid ontwikkelen en de wereld in brengen. Doorleefde, verinnerlijkte kennis gestoeld op eigen talent en ervaring heeft betekenis en uitwerking.

Leervraag

Een belangrijk middel dat ervan uitgaat dat jijzelf het beste weet welke ontwikkelingsstap nu aan de beurt is om te worden gemaakt. In een leervraag formuleer je wat je het liefst wilt leren. Dat kan iets heel concreets zijn of juist gaan om een abstract of veelomvattend begrip. Door dit te formuleren en er een bepaalde periode aan te verbinden geef je jezelf de gelegenheid het leren, de inhoud, als het ware op je af te laten komen. Lesstof zowel als gebeurtenissen krijgen meer betekenis in het licht van je leervraag. Zo verkrijg je autonomie over het leren en ben je niet langer de speelbal van de gebeurtenissen. Dat schept ruimte en geeft richting in een druk leven of vol studieprogramma.

Een voorbeeld uit de praktijk
Een van mijn leerlingen had als leervraag ‘zonder stokken de helling af’. Een metafoor voor ‘gewoon gaan’ en je niet van tevoren indekken met zekerheden. Niet de akkoordtonen en kennis leidend laten zijn bij een improvisatie maar de eigen innerlijke impuls, het eigen verhaal volgen. Dit was voor hem nieuw en heel spannend. Onvermijdelijk leverde dit draken (zie hieronder) op. Gedachten als: ‘wat zullen ‘ze’ wel niet denken?’ ‘Ik ga op mijn bek, heb op het moment suprême niets zinnigs te zeggen’. Nu hij de stap toch gezet heeft is het verschil voor iedereen merkbaar: zijn solistische verhaal heeft inhoud en raakt de toehoorder. Dit is geen toevalstreffer: zowel het verlangen als de tegenkracht zijn verkend en gekend. Daarom is dit een blijvende stap die zijn ontwikkeling meer diepte geeft.

Een leervraag is eenduidig, heeft betrekking op jezelf en is geformuleerd als ‘ja’, dat wil zeggen vertelt je waar je heen wilt en niet waar je van weg wilt. Het stellen van de juiste leervraag vergt goed luisteren en afstemmen op je verlangen. Het is een harts- of zielevraag die dieper gaat en meer facetten heeft dan de puur praktische. De praktische aspecten van het leren volgen de diepere wens en maken hier deel van uit. Het leren komt daardoor op een dieper niveau.


Talent

Mijn scheikundelerares van de middelbare school was niet onvergetelijk door haar informatie en de formules, maar door de beleving van het vak die ze overbracht. Met haar kleurrijke verhalen over het laboratorium sleepte ze me mee in een voor mij onbekende wereld en wist zo mijn interesse te wekken voor een vak waar ik uit mezelf niets mee had.

We kennen allemaal dit soort leraren. De kunst is om, wat voor beroep je ook hebt, op deze wijze aanstekelijk te zijn voor anderen. In de muziek kan dat door niet braaf te kopiëren maar op zoek te gaan naar je eigen geluid. Volg je fascinaties. Ken en ontwikkel je talent om dit te kunnen doen en vergroot daarmee je betekenis voor anderen.

Een nieuwe definitie van dienstbaarheid
De bijdrage die je levert staat vaak tegenover dienstbaarheid in de gangbare zin: voldoen aan de verwachting of wensen van anderen. De ander kan immers niet zien of weten wat jij nog meer te bieden hebt, die vraagt alleen naar dat wat hij of zij kent. Niet uit onwil overigens.

De vraag: “waarmee kan ik je van dienst zijn” is dan ook niet een vraag waarmee je je creativiteit optimaal aanspreekt. Daarmee schep je geen nieuwe werelden. Het roept een vraag op naar meer van datgene wat er al is. Wie creatief wil zijn, autonoom, een maker, kijkt naar binnen: waar ben ik werkelijk goed in? Beter dan wie ook? Welke specifieke bijdrage heb ik? Dat gaat niet over megalomaan denken over eigen grootsheid maar om erkenning van het feit dat elk individu uniek is en dat je waarde gelegen is in het zo specifiek mogelijk kennen en professioneel uitoefenen van deze eigenheid. Kennis daarover leidt tot het creëren of vinden van precies die plek in je professie die voor jou passend is. Daarmee maak je jezelf én je omgeving blij.

Wat wil de markt?
Toen Sony de Walkman bedacht en daar marktonderzoek naar deed was het resultaat: doe maar beter niet, er is geen vraag naar. Maar hoe kan er vraag zijn naar iets dat nog niet bestaat? Sony zette door en het werd wereldwijd een doorslaand succes. Soms moet je eigenwijs zijn. Een andere definitie van dienstbaarheid. Wat je te bieden hebt weet vooralsnog alleen jijzelf en daarvoor moet je misschien aanvankelijk tegen de klippen op. Niet in de laatste plaats die van jezelf.

Draak

Ontwikkeling gaat over iets nieuws leren. Groei. Dat roept niet alleen verlangen op maar ook tegenstemmen. ‘Dat kun jij helemaal niet.’, ‘schoenmaker houd je bij je leest’, of ‘hier zit niemand op te wachten’. Je zou zomaar kunnen denken dit de waarheid is.

Van intimidatie naar bondgenoot
In werkelijkheid is een drakenstem een toets om te kijken of je er klaar voor bent, of datgene wat je bedacht hebt werkelijk van belang is. Een draak houdt je scherp, het temmen sterkt je en brengt het beste in je naar boven. Dat gaat echter niet vanzelf. Daarom is het goed om je draken goed te observeren en stapsgewijs te temmen. Het vereist toewijding en geduld maar levert uiteindelijk enorm veel vrijheid op.

Wellicht zijn alle draken in ons leven
Uiteindelijk prinsessen
Die er in angst en beven slechts naar haken
Ons eenmaal dapper en schoon te zien ontwaken
Wellicht is alles wat er aan verschrikking leeft
In diepste wezen wel niets anders dan iets
Wat onze liefde nodig heeft.

Rainer Maria Rilke